Srbija nema kvalitetne podatke komunalnog otpada a stanje u komunalnim preduzećima je na niskom nivou

Srbija nema kvalitetne podatke komunalnog otpada a stanje u komunalnim preduzećima je na niskom nivou

Proizvodnja komunalnog otpada u Srbiji smanjena je sa 2,65 miliona tona proizvedenog otpada u 2010. na 1,84 miliona tona u 2015. godini, ali je potom porasla na 2,35 miliona tona u 2019. (Slika). Razlog za ovu fluktuaciju je nejasan, ali može biti povezan sa kvalitetom prijavljenih podataka, pokrivenošću stanovništva uslugama odvoza otpada i uopšte sa ekonomskom krizom. Proizvedene količine odgovaraju 363 kg po glavi stanovnika u 2010. i 338 kg po glavi stanovnika u 2019. godini, što je otprilike 67% proseka EU od 502 kg po glavi stanovnika u 2019. Zemlja se u velikoj meri oslanja na deponovanje i samo veoma mali udeo otpada se reciklira.

proizvodnja i tretman komunalnog otpada u srbiji

U Srbiji se pretpostavlja da su količine tretiranog otpada jednake sakupljenim količinama. Efikasnost sakupljanja, odnosno prikupljena količina podeljena sa ukupnom količinom proizvedenog, porasla je sa 71% u 2010. godini na 86% u 2019. godini. Ovi brojevi su identični sa pokrivenošću prikupljanjem (tj. udelom stanovništva obuhvaćenog uslugama prikupljanja otpada), jer količina neprikupljenog otpada procenjuje se na osnovu broja nepovezanih domaćinstava, prema podacima javnih komunalnih preduzeća (JKP). Količina neprikupljenog otpada procenjuje se na osnovu podataka sličnih opština i gradova, i to na osnovu njihove lokacije i blizine, stepena privrednog razvoja opštine (prosečan prihod, broj zaposlenih), karakteristike (selo, poljoprivredna površina, broj i tip domaćinstava), i starosnu strukturu i obrazovne kvalifikacije stanovništva (OECD i Eurostat, 2019). Redovne usluge sakupljanja se uglavnom nude u urbanim sredinama, dok se u ruralnim oblastima slabo pruža usluga. (SEPA, 2021).

Prema Zakonu o upravljanju otpadom, podaci o tretmanu otpada obuhvataju ukupnu količinu recikliranog i odloženog otpada. Ove podatke daju JKP na osnovu svojih godišnjih izveštaja. Između 2015. i 2019. godine prijavljene količine tretiranog otpada porasle su za 47 %, dok je količina generisanog otpada porasla za samo 28 % u istom periodu. Količina recikliranog otpada ostala je stabilna (Eurostat, 2021). Navodno veće količine generisanog otpada verovatno su posledica povećanja obuhvata prikupljanja. Značajno veće količine tretiranog otpada su verovatno zbog postepenog uvođenja nove metodologije za prikupljanje podataka (SEPA, 2021).

Trenutno ne postoje poznati kvantifikovani ciljevi za otpad u Srbiji. Jedini kvantitativni ciljevi postavljeni u prošlosti bili su povećanje obuhvata prikupljanja na 75% do 2013. i povećanje nivoa ponovne upotrebe i reciklaže ambalažnog otpada na 25% proizvedenih količina (ETC/VMGE, 2018). Iako je cilj pokrivenosti naplate postignut, nema informacija o tome da li je poslednji cilj postignut.

Kvalitet podataka je loš, a jedan broj jedinica lokalne samouprave (JLS) se ne pridržava propisanih metoda za utvrđivanje količine i sastava komunalnog otpada. Samo mali broj JKP je izvršio merenja i dostavio pouzdane podatke o karakteristikama komunalnog otpada. Razlozi za to su uglavnom nerazumevanje značaja ove vrste analize, teški ekonomski uslovi u preduzećima, nedostatak opreme i nedostatak (kvalifikovanog) kadra za sprovođenje analize uzimanjem reprezentativnih uzoraka i odvajanjem frakcija otpada po principu katalog (SEPA, 2021). Jedan od glavnih nedostataka u pogledu podataka o stvaranju komunalnog otpada je nedostatak vage u većini opština. Zbog nedostatka opreme za merenje, količine čvrstog komunalnog otpada (MSV) odloženog na deponije procenjuju se na osnovu podataka sličnih jedinica lokalne samouprave koje su ih merile. Dakle, količine generisanog otpada se takođe procenjuju, uključujući i sakupljeni (koji se smatra tretiranim otpadom) i neprikupljeni otpad, na osnovu podataka o stvaranju otpada iz sličnih opština i gradova. Agencija za zaštitu životne sredine Srbije (SEPA) radi na razvoju nove metodologije za sprovođenje Odluke Komisije (EU) 2019/1004 o utvrđivanju pravila za obračun, verifikaciju i izveštavanje podataka o otpadu u skladu sa Direktivom 2008/98/EC (Okvir za otpad). Direktiva) i pravila izveštavanja Eurostata (SEPA, 2021).

Podelite članak:
Komentari
    Ostavite komentar